همكاران وى در بنيانگذارى طرح " تقريب " كه از نزديك به ويژگىها و سجاياى اخلاقىاش احاطه داشت - يعنى " شيخ محمود شلتوت " - به رشتهء تحرير درآورده است ، اشاره كنيم ؛ او در پيشگفتارى بر " قصة التقريب " [ حكايت تقريب ] ، شيخ را چنين توصيف مىكند : « بسيار مايل بودم كه " حكايت تقريب " را كسى جز برادرم " امام مصلح محمدتقى قمى " مىنوشت تا بتواند دربارهء آن بزرگ‌مرد مجاهدى كه دربارهء خودش و آنچه در اين راه بر سرش آمده لب به سخن نمىگشايد ، صحبت كند ؛ او نخستين كسى است كه اين فراخوان را سرداد و به‌خاطر آن به اين سرزمين - سرزمين " ازهر شريف " - مهاجرت كرد و از همان ابتداى كاشت اين نهال ، با آن و در كنار آن زيست و چشم به بركات الهى داشت و با نبوغ و اخلاص و دانش فراوان و شخصيت نيرومند و شكيبايى و طاقت و ثبات و استوارى در برابر ناملايمات روزگار - كه خداوند در وى به وديعه نهاده است - آن‌را در كنف حمايت و مراقبت خود گرفت تا سرانجام آن‌را به صورت درخت بلند قامت و ريشه‌دار و پرشاخ و برگى مىبيند كه همواره و به يارى خداوند ، بار و برش را نثار ديگران مىكند و پيشوايان و علما و انديشمندان در اين سرزمين و سرزمين‌هاى ديگر از بركات وجود آن ، برخوردار مىگردند . . . » « 1 » 6 . استقلال عمل اى بسا ترديدهايى در بارهء روابط " آيت الله قمى " با شاه مخلوع ايران و نيز برخى حكام و رهبران سياسى ، برانگيخته شود ، ولى حقيقتى كه بايد گفت اين‌است كه : روابط اين مرد - كه عمرى را در خدمت به مسلمانان و كوشش در راه وحدت آنان سپرى كرد - با رهبران سياسى و ديگران همواره در چارچوب درست خود بوده و هرگز به حدّى كه بتوان آن‌را اهانت به روحانيت تلقى كرد - بويژه در بارهء شخصيتى چون ايشان كه اشاره‌هايى به برخى مواضع وى و به ميزان پارسايى ، پاكدامنى ، تواضع و

--> ( 1 ) . پيشگفتار " شيخ محمود شلتوت " بر رسالهء : " حكايت تقريب " ، چاپ قاهره .